عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )
مقدمهء مصحح 30
كشف الحقايق ( فارسى )
سهروردى را احياء نمود . « فريتز مير » بخصوص دو كتاب نسفى يكى كتاب « كشف الحقائق » و ديگرى « التنزيل » را بيشتر مورد مطالعه قرار داد و با استفاده از نسخ موجود خطى اين دو كتاب در كتابخانههاى استانبول ، توانست كليات مختصرى را در خصوص زندگى و آثار نسفى منتشر نمايد و اين رساله « مير » مورد استفاده مستشرقين قرار گرفت و هر كس خواست راجع به نسفى تحقيق كند از آن استفاده و بدان استناد كرد . ( مقدمه موله بر انسان الكامل ص 1 - 2 ) آثار نسفى عزيز كتب و رسائل فراوانى از خود بجاى گذاشته است و با دعاى خود او و تصديق اهل فن و ارباب تراجم مهمترين اثر او همين كتاب « كشف الحقائق » است . بارى آنچه تا كنون از كتب و رسائل او بدست آمده است اينست : 1 ) مقصد الاقصى كه بقول خود او خاص سخن و عقيده شخصى اوست . 2 ) زبدة الحقائق . مقصد الاقصى و زبدة الحقائق در سال ( 1303 قمرى ) در دنباله شرح جامى بر لمعات عراقى موسوم به « اشعة اللمعات » به ضميمه كتب و رسالههاى مختلف ديگرى با چاپ سنگى در تهران بطبع رسيده است . 3 ) كتاب « التنزيل » يا « بيان التنزيل » كه نسخ خطى آن در استانبول و تهران فراوانست و يكبار هم در مصر بچاپ رسيده است . 4 ) مجموعهء رسائل او موسوم و مشهور به « الانسان الكامل » كه محتوى بر بيست و دو رسالهء مختصر است و سال گذشته بكوشش مرحوم « ماريژان موله » فرانسوى لهستانى اصل بانضمام بعضى رسائل اضافى كه در برخى از نسخ كتاب « منازل السائرين » او موجود بود با مقدمهاى به زبان فرانسه در جزو انتشارات قسمت ايرانشناسى انستيتو ايران و فرانسه و انستيتو ايرانشناسى دانشگاه پاريس در تهران چاپ شد . 5 ) منازل السائرين ( كه البته نبايد با « منازل » خواجه مشتبه شود ) . 6 ) اصول و فروع كه هدايت در رياض العارفين متعرض نام آن شده است و معلوم نيست كه آيا اين كتاب ، كتاب مستقليست و يا جزو مجموعهء رسائل سابق الذكر اوست كه بطور مجزى به نظر مرحوم هدايت رسيده بوده است . و بالاخره كتاب اساسى و بقول مصطلح امروزى « شاهكار » او كه اينك به نظرتان مىرسد و به « كشف الحقائق » موسوم است . از نسفى اثر منظومى جز همان رباعى كه در رياض العارفين بنام او ثبت شده است به نظر نرسيد و ابيات و رباعيات مورد استشهاد او بتصريح خود او غالبا از ديگرانست كه عزيز بدان استشهاد كرده است . و الحمد للّه رب العالمين